PNEVMA.GR Το Περιοδικό των Φοιτητών της Φιλοσοφικής

    

Ο Μπούσουλας του Πρωτοετή





Διαβάστε στο
* Δωρεάν Υπηρεσίες 
από το PNEVMA.GR
* Τα νέα του ΠΝΕΥΜΑτος
* Συχνές ερωτήσεις για το PNEVMA.GR
* Απόψεις των φοιτητών για το περιοδικό της Φιλοσοφικής
* Μορφές που απεικονίζονται στο λογότυπο
* Γλωσσικά ζητήματα και διαξιφισμοί
* Τι έτος έχουμε;
* Ορθοπεδικός ή ...Ορθοπ-αι-δικός;
* Πώς γράφουμε διπλωματική εργασία
* Οι λόγοι Ζολώτα στην "αγγλική"
* Αλβανικές μεταναστεύσεις
* Σχέσεις Λογοτεχνίας-Ιστορίας
* Από ανέκαθεν ήθελα να ξαναεπαναλάβω ότι...
* Greeklish: η χαρά του ανορθόγραφου
* Γλωσσικά ζητήματα και διαξιφισμοί
 

Συνέντευξη: Μάρσια Σφακιανού

 


Πρόσφατα, περίπου ένα χρόνο μετά τη λήξη των προπτυχιακών πανεπιστημιακών μου σπουδών στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, κατηφορίζοντας την οδό Σταδίου με προορισμό το Μουσείο της πόλεως των Αθηνών... Αναμνήσεις και σκέψεις κατακλύζουν το νου. Σκέψεις που κάνουμε συχνά πολλοί και πολλές από εμάς τους φοιτητές και τις φοιτήτριες της Φιλοσοφικής, πως πλέον, έπειτα από αυτό το τετραετές πέρασμά μας από τα έδρανα της Σχολής του Πνεύματος, ίσως είμαστε σε θέση να αντιμετωπίζουμε τη ζωή πιο ώριμα, με τα μάτια ή τα "φώτα" που μας χάρισαν άνθρωποι στους οποίους εμπιστευτήκαμε, στα πότε ξέγνοιαστα και πότε αγχωμένα φοιτητικά μας χρόνια, την καλλιέργεια της ψυχής και του νου. 

Ένας από τους ανθρώπους που με τα διδάγματά του έδωσε τροφή στο πνεύμα και στις φιλοδοξίες μας, ο κ. Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης, θα βρισκόταν, μέσα σε λίγα λεπτά, απέναντί μου, σε μία συνέντευξη "ανοίγματος ψυχής", με θέματα ερωτήσεων εφ' όλης της ύλης. 

Παρά τις ακαδημαϊκές δάφνες, είναι ένας από εκείνους τους ανθρώπους που θα σου σφίξουν φιλικά το χέρι, θα καθίσουν απέναντί σου πρόσωπο με πρόσωπο, θα σε κοιτάξουν στα μάτια, θα σε ακούσουν προσεχτικά και θα σε συμβουλέψουν. 

Αυτή ακριβώς τη μορφή της φιλικής, άνετης επικοινωνίας, ήταν ο πρώτος στόχος. Επόμενος και σημαντικότερος, να ανακαλύψω ένα πιο άμεσο, φιλικό και εξομολογητικό πρόσωπο, που κρύβεται πίσω από τον πανεπιστημιακό καθηγητή, εκείνον που βλέπαμε μπροστά μας σε κάποια από τις παραδόσεις του μαθήματος Αρχαίας Ιστορίας Β'... Επιπροσθέτως, δεν μπορώ παρά να ομολογήσω πως ένιωθα μια παράξενη αίσθηση, αλλά ίσως και κάποια περηφάνια, που πλέον οι ρόλοι θα αντιστρέφονταν και η φοιτήτρια θα είχε την ευκαιρία να "εξετάσει" έναν παλιό της πανεπιστημιακό καθηγητή. 

Η πρώτη ερώτηση είναι μία από εκείνες που ίσως, πολλοί από τους συμφοιτητές μας της Φιλοσοφικής Σχολής θα ήθελαν να υποβάλουν στον καθηγητή Μικρογιαννάκη. 

Ερ.: Κύριε Μικρογιαννάκη, κατά τη διάρκεια των δικών σας φοιτητικών ήταν διαφορετική η σχέση ανάμεσα στους πανεπιστημιακούς καθηγητές και στους φοιτητές από την σημερινή ανάλογη κατάσταση;  

Κατά την εποχή στην οποία εγώ ήμουν φοιτητής στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα, υπήρχε δυσθεώρητο χάσμα μεταξύ καθηγητών και φοιτητών, ενώ τώρα πλέον, σε κάποιες περιπτώσεις, δυστυχώς έχουμε περάσει στο άλλο άκρο, στην απόλυτη ισοπέδωση. Ιδανική θα ήταν βέβαια μια μέση κατάσταση, την οποία εγώ ακολουθώ στις παραδόσεις των μαθημάτων μου. Οικειότητα και σεβασμός είναι οι λέξεις κλειδιά στις πανεπιστημιακές διαλέξεις με τους φοιτητές μου. Και φυσικά η οικειότητα αυτή και ο σεβασμός πρέπει να είναι διμερείς, να πηγάζουν δηλαδή τόσο από τον πομπό όσο κι από τον δέκτη, τόσο από τον καθηγητή όσο κι από τους φοιτητές. 

Το μέσο που χρησιμοποιείται εδώ, κάτω από ώριμες συνθήκες επικοινωνίας πάντα, λέγεται διάλογος. Ο διάλογος επιτυγχάνει την αμεσότητα με τους φοιτητές μου. 

Ερ.: Στο σημείο αυτό θα ήθελα να παρατηρήσω ότι, παρά τις άβολες ώρες των πανεπιστημιακών σας διαλέξεων, ώρες απογευματινές, αν δεν κάνω λάθος, τα αμφιθέατρα ήταν κατάμεστα από ανθρώπους που ήθελαν να σας ακούσουν. Πράγματι, κατά την πανεπιστημιακή σας διδασκαλία συνδυάζετε την παράδοση της ύλης των μαθημάτων σας με την ανάλογη παράδοση μαθημάτων χρήσιμων για τη ζωή μας την ίδια… Δίνετε, θα λέγαμε, "μαθήματα ζωής" περισσότερο, παρά στεγνή αναφορά ιστορικών γεγονότων. 

Μα η ίδια η ιστορία είναι ένα μεγάλο μάθημα ζωής, κι έτσι θα πρέπει να την βλέπουμε. Όσο για τις ομιλίες ή τις διαλέξεις μου, ποτέ δεν τις προετοιμάζω με γραφές και σημειώσεις στα χαρτιά ή αποστηθίζοντας κείμενα ολόκληρα. Δεν είναι η δική μου τεχνική αυτή. Αυτό που επιζητώ είναι η αμεσότητα με το ακροατήριό μου, φοιτητές ή μη, κι αυτό επιτυγχάνεται με έναν τρόπο: να κοιτάξεις στα μάτια το ακροατήριο και να καταλάβεις τι σκέπτεται, πού προβληματίζεται, πώς νιώθει και πώς κατανοεί, "εισπνέει" κατά κάποιο τρόπο αυτά που ακούει. Η χροιά, η ένταση και ο ρυθμός είναι τα μέσα της φωνής που χρησιμοποιώ, ώστε σαν καλός καπετάνιος να οδηγήσω το ακροατήριό μου ασφαλώς στο λιμάνι, εν πρώτοις του λογικού, ψυχικού και συναισθηματικού προβληματισμού και κατόπιν στα ήρεμα ύδατα του ορθού συμπεράσματος. 

Ερ.: Αν θα θέλατε λοιπόν σήμερα να δώσετε κάποιες γενικές συμβουλές στους φοιτητές σας, χρήσιμες για την μετέπειτα πορεία της ζωής τους, ποιες θα ήταν αυτές; 

Να βρούνε κάτι που τους ενθουσιάζει στην επιστήμη τους, όποια κι αν είναι αυτή. Να υπάρχει έλλογος ενθουσιασμός. Να κυνηγήσετε τους στόχους σας. Σίγουρα ένας απλός ανθρώπινος νους δεν μπορεί να τα αφομοιώσει όλα, αλλά προσπαθήστε σε αυτό που κάνετε να είστε καλοί, ώστε μέριμνά σας να γίνει να αποκτήσει μεγαλείο η ψυχή με τα "καλά μαθήματα". Επίσης να έχετε γενική, σφαιρική παιδεία. Να επιδιώκετε την Άνοιξη, το απάνθισμα της ψυχής, αυτό που εγώ αποκαλώ εαρινότητα της ψυχής και είναι το βασικό στοιχείο της παιδείας. 

Ερ.: Μια πιο προσωπική ερώτηση, αν μου επιτρέπετε. Με τι ασχολείται ο κ. Μικρογιαννάκης στον ελεύθερο χρόνο του; 

Ασχολούμαι με όλα τα πολιτιστικά ενδιαφέροντα και γεγονότα, κάνοντας πάντα μία επιλογή. Παρακολουθώ τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, την τέχνη, το θέατρο, εκθέσεις… Ώστε να βρίσκομαι στον σφυγμό του παρόντος. Σημασία για μένα έχει η ψυχική καλλιέργεια. Η αιώνια "παιδικότητα"της ψυχής, μιας και Έλληνες αεί παίδες

Ασχολούμαι με την χειμερινή κολύμβηση και με την ποδηλασία. Περνάω πολλές ώρες περπατώντας στο βουνό, το οποίο κατά κάποιο τρόπο αποτελεί το πνευματικό μου καταφύγιο. Συνηθίζω μάλιστα να περπατάω πολύ. Πάνω από πέντε χιλιόμετρα την ημέρα. 

Ερ.: Ταξιδεύετε; Σας αρέσουν τα ταξίδια; 

Ναι. Ταξιδεύω πολύ, σε όλο τον κόσμο. Στο παρελθόν έχω ταξιδέψει πολύ κι έχω κάνει διαλέξεις σε πολλές χώρες. Στο Βόρειο Ημισφαίριο, στο Νότιο Ημισφαίριο, στην Κορέα, στην άπω Ανατολή, στην Ταϊβάν, στην Κορέα, στην Ινδία…Στην Ταϊβάν μάλιστα, όπου και δίδαξα, έγινε και μόνιμη έδρα ελληνικού πολιτισμού. 

Ερ.: Ας περάσουμε τώρα σε μερικές ερωτήσεις που έχουν να κάνουν με την επιστήμη της ιστορίας. Εν πρώτοις, η ιστορία επαναλαμβάνεται; 

Η απάντησή μου είναι αρνητική. Η ιστορία επαναλαμβάνεται παρά μόνο γι αυτούς που δεν την "κατέχουν". Όσοι κατέχουν το ιστορικό γίγνεσθαι, αποφεύγουν να επαναλάβουν τη δημιουργία της ιστορίας, διότι το παρελθόν μας κρύβει πολλά μυστικά, και το κάθε ιστορικό γεγονός είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο. 

Ερ.: Επηρεάζεται από συμφέροντα και προκαταλήψεις η ροή της ιστορίας, όπως αποτυπώνεται σήμερα; 

Πάντοτε. Δεν δύναται να μην επηρεάζεται. Εκείνος ο οποίος επιδιώκει την γενική καθολική εξουσία, ένα δηλαδή παγκόσμιο κράτος, δεν μπορεί παρά να συμπεριφερθεί έτσι, λειτουργώντας με βάση τα συμφέροντα του. Επιπλέον, σε σχέση με τη λεγόμενη διαπλοκή, πρέπει να τονίσω ότι δεν υπάρχει αρχή χωρίς 'δικτύωση' και 'πλοκάμια' της εξουσίας. Δια τούτο και η λέξη "αρχή", δηλαδή εξουσία είναι ομόριζη της αρχαίας ελληνικής λέξεως άρκυς, δηλαδή το δίκτυ, το οποίο στήνει ο κυνηγός για να πιάσει το θήραμα του. Άρκυς επίσης είναι ό,τι στήνει ο καθένας για να δράξει τον άλλο, να τον βάλει στα δίκτυα του. Έτσι λοιπόν λειτουργεί και η εξουσία. Δεν υπάρχει λοιπόν αρχή χωρίς άρκιν, διότι έτσι η αρχή αποκτά αξία. 

Ερ.: Πώς θα πρέπει να γίνεται κατανοητή στο ευρύ κοινό η ιστορία, κατά τη γνώμη σας; Πώς θα πρέπει να γίνεται αγαπητή η ιστορία στον απλό άνθρωπο; 

Θα πρέπει, εμείς οι ιστορικοί, να κοιτάζουμε στα μάτια τους απλούς ανθρώπους και να κατανοούμε σε βάθος "τι τους καίει", τι δηλαδή τούς προβληματίζει. Έπειτα μπορούμε να βρούμε τα κοινά σημεία, ιστορικοί και απλός κόσμος, ώστε να κάνουμε κατανοητή την ιστορία με βάση τα προσωπικά, κοινά βιώματα που δεν είναι ξένα, κι έτσι μπορούν να γίνουν "ευκολοχώνευτα" κατά κάποιο τρόπο... 

Ερ.: Και η ιστορία τι μας διδάσκει; 

Τα πάντα, διότι δίνει βάση στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ο κάθε άνθρωπος, μέσω της ιστορίας, ολοκληρώνεται ως κοινωνικό και πολιτικό ον. Η ιστορία επιπλέον μας διδάσκει ότι η κοινωνία μπορεί να είναι κόλαση είτε παράδεισος, όπως είπε και ο Σαρτρ. Δηλαδή αντιλαμβανόμαστε όλες τις απόψεις, όλα τα πρόσωπα της κοινωνίας, ώστε στο μέλλον να φροντίζουμε να λειτουργούμε καλύτερα. Τοιουτοτρόπως διδασκόμαστε ποιο πολιτειακό πλαίσιο μας κάνει ευδαίμονες και ποιο κακοδαίμονες. Επιπροσθέτως, ο Έλλην δεν παίρνει ένα ψαλίδι να τεμαχίσει τα πάντα. Αντιθέτως επεξεργάζεται τα πάντα, δίνοντας τους αξία, ώστε να βρει το μέτρο, την ισορροπία. Ξέρει πολύ καλά να συνδυάζει τα αντίθετα και αντίρροπα. 

Ερ.: Η τελευταία ερώτηση είναι μία ερώτηση η οποία ιδίως για τους φοιτητές και διδάσκοντες στη Φιλοσοφική έχει ιδιαίτερη σημασία. Ποια η γνώμη σας για τα μάρμαρα του Παρθενώνα, τα οποία μέχρι σήμερα βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο; 

Έχω τονίσει στο παρελθόν ότι η στάση μου επ' αυτού του ζητήματος είναι ουδέτερη, είτε γυρίσουν τα αρχαία είτε όχι. Σκοπός είναι να μελετήσει η ανθρωπότητα αυτά τα αρχαία, να πληρούν τις ψυχές όλων των ανθρώπων του πλανήτη, και να ξέρουν ότι, είτε κάποιο αρχαίο εύρημα βρίσκεται στο Λονδίνο είτε στο Βερολίνο είτε όπου κι αν βρίσκεται, έχει την αξία του, και είναι ελληνικό. Όλα τα αρχαία που βρίσκονται στα ξένα μουσεία, μην ξεχνάτε ότι λειτουργούν ως "πρεσβευτές" για την Ελλάδα. Όσοι βλέπουν αυτά τα αρχαία, αυτομάτως τα εντάσσουν σε ένα πνευματικό, πολιτιστικό πλαίσιο της αρχαίας Ελλάδας. Μεταφέρουν ψυχικά, π.χ. τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, στην αρχική τους θέση, δηλαδή στην Αρχαία Αθήνα.

Εντάσσοντας δηλαδή ο νους "πνευματικώς και κατά χώραν" όλα τα ευρήματα και μνημεία όλων των πολιτισμών, τα μεταβάλλει τοιουτοτρόπως σε κτήματα όλης της ανθρωπότητας. Αναλογίζομαι επίσης κατά πόσο θα ήταν ορθό να επιμένουμε να επιστραφούν τα μάρμαρα από το Βρετανικό Μουσείο στην Ελλάδα, όταν την ίδια στιγμή θα πρέπει τυπικά, και με βάση τον κανόνα του δίκαιου αιτήματός μας, να ζητήσουμε πίσω τα ελληνικά αρχαία από τόσα και τόσα μουσεία ανά τον κόσμο… 

 

Αφού ευχαρίστησα τον κ. Μικρογιαννάκη, βρίσκοντας παράλληλα την ευκαιρία να παρακολουθήσω μία διάλεξή του στο Μουσείο Ιστορίας των Αθηνών, έφυγα από τον χώρο με ένα παράξενο συναίσθημα. Λίγες ώρες μετά, συνειδητοποίησα ότι η τιμή που μου είχε γίνει, να πάρω συνέντευξη από αυτόν τον παλιό, αγαπητό καθηγητή, ήταν μεγάλη. Όχι τόσο γιατί καρπώθηκα την ευκαιρία να καταθέσω αυτήν την τόσο ξεχωριστή συνέντευξη στο ηλεκτρονικό μας Περιοδικό, αλλά γιατί τελικά καταφέρνω να μοιραστώ με όλους τους αναγνώστες του, όσα άκουσα εκείνο το βράδυ από τον άνθρωπο που στάθηκε και στέκεται καθημερινά τόσο κοντά στη νεολαία, άξιος δάσκαλος της ιστορικής επιστήμης. 


Μ. Σ.


Παρένθετη σημείωση του υπεύθυνου έκδοσης: Δε θα ξεχάσω, όταν, πρωτοετής, στο ηρωικό αμφιθέατρο 13 (με την πάλαι ποτέ αρίθμηση), παρακολουθούσα Αρχαία Ιστορία ΙΙ του εαρινού... Τις πάμπολλες δηλωτικές σημασίες του 'καλού' που φέρουν τα ελληνικά ονόματα, την 'επανάσταση' που σημαίνει επάνοδο στην πρότερη κατάσταση... Ακόμη και σήμερα, αν τύχει καμιά φορά να περάσω απ' έξω από το 13, μου φαίνεται πως και πάλι θα ακούσω να ηχεί στ' αυτιά μου το ηρακλείτειο είς εμοί μυρίοι, εάν άριστος η.


 


Ο κ. Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης γεννήθηκε στα Αμιρά Κρήτης. Έζησε επώδυνα τη Γερμανική κατοχή, τις καταστροφές και τις ομαδικές εκτελέσεις της επαρχίας Βιάννου. 
Σπούδασε στην Αθήνα και την Γοττίγγη (της Γερμανίας). Έδωσε διαλέξεις σε πολλές χώρες όλου του κόσμου. Συνέγραψε 40 μικρές και μεγάλες εργασίες καθαρώς επιστημονικού χαρακτήρα και ενδιαφέροντος. 
Η Παθολογία Πολιτευμάτων είναι το μόνον έργο του δοκιμιογραφικού τύπου. 
Δίδαξε επί σειρά ετών α΄) Ιστορία του Πολιτισμού (σε σύνοψη) και β΄) Κλασικούς χρόνους. Διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας και Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. 

[Τα περισσότερα από τα βιογραφικά στοιχεία στο: 
Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης, Παθολογία 
Πολιτευμάτων στην Αρχαιότητα
, Αθήνα: Καρδαμίτσας
51996]








o

Είσαι φοιτητής της Φιλοσοφικής;
o Έχεις ταλέντο στο γράψιμο;
o

Έχεις χρήσιμο υλικό για τους συμφοιτητές σου;


Παροικιακός Ελληνισμός

Δ Ω Ρ Ε Α Ν     Α Γ Γ Ε Λ Ι Ε Σ
-
Πορτογαλικά από πορτογαλόφωνη καθηγήτρια με διδακτορικό από το πανεπιστήμιο του Sao Paolo Βραζιλίας
- Ισπανίδα καθηγήτρια με πείρα, πτυχιούχος Ισπανικού πανεπιστημίου, παραδίδει μαθήματα ισπανικών για όλα τα επίπεδα.


Διαδικτυακή Πύλη για τους Φοιτητές της Φιλοσοφικής
© Copyright 2003-2005